Tek kullanımlık plastikler yasaklanıyor mu? Plastik çatal, tabak ve pipetler yasaklandı mı?
Türkiye'de plastik kirliliğiyle mücadele kapsamında önemli bir düzenleme daha gündeme geliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, tek kullanımlık plastik ürünlerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla yeni bir yönetmelik hazırlığında. Taslağa göre plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve plastik çubuklu kulak pamukları gibi birçok ürünün piyasaya arzı yasaklanabilecek. Peki, Tek kullanımlık plastikler yasaklanıyor mu? Plastik çatal, tabak ve pipetler yasaklandı mı? Detaylar...
Türkiye'de tek kullanımlık plastiklerin tamamen yasaklanmasına yönelik süreç henüz tamamlanmış değil; ancak bu yönde önemli bir adım atılmak üzere. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik taslağı, tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzının sonlandırılmasını hedefliyor.
Hazırlanan düzenleme kapsamında şu ürünlerin yasaklanması planlanıyor:
Taslak yönetmeliğin yakın zamanda kurumların görüşüne açılması planlanıyor. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından düzenlemeye son şekli verilecek. Bu sürecin ardından yönetmeliğin yıl sonunda yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Düzenleme yalnızca yasaklarla sınırlı olmayacak. Tek kullanımlık plastiklerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflerin kullanımının teşvik edilmesi planlanıyor.
Bunun yanı sıra ilerleyen dönemde bazı ürünler için kısıtlama veya işaretleme gibi ek önlemler de gündeme gelebilir. Özellikle şu ürünlerin tüketiminin azaltılması hedefleniyor:
Bu yaklaşım, Türkiye'nin 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda şekillendiriliyor.
Henüz yürürlükte bir yasak bulunmuyor; ancak bu ürünlerin satışının ve piyasaya arzının yıl sonunda yürürlüğe girmesi planlanan yönetmelikle yasaklanması öngörülüyor.
Yeni düzenleme hayata geçtiğinde plastik çatal, tabak ve pipet gibi ürünler Türkiye'de piyasaya sunulamayacak. Bu da restoranlardan etkinlik organizasyonlarına, paket servislerden market satışlarına kadar birçok alanda değişiklik anlamına geliyor.
Türkiye'de tek kullanımlık plastiklerin tüketim miktarı bu düzenlemenin neden gündeme geldiğini ortaya koyuyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre yalnızca 2022 yılında 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi.
Bu tüketimin ürün bazında dağılımı ise şöyle:
Yetkililere göre tek kullanımlık plastik tüketimi sonraki yıllarda daha da arttı. Bu nedenle yeni düzenleme, plastik kirliliğini azaltmak için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Ayrıca Bakanlık tarafından yapılan araştırma, toplumun önemli bir bölümünün de bu tür önlemleri desteklediğini gösteriyor:
Vatandaşların %77,65'i tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını destekliyor.
%72,52'si bu ürünleri daha az satın alma fikrine olumlu yaklaşıyor.
%76,40'ı plastik pipet, tabak ve çatal gibi ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı buluyor.
%60,02'si ise bu ürünlerin tamamen yasaklanmasını destekliyor.
Araştırma ayrıca insanların alternatif ürünlere yönelme konusunda da istekli olduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların:
%78,71'i kağıt, karton ve ahşap alternatifleri destekliyor.
%80,12'si metal, porselen ve seramik gibi tekrar kullanılabilen ürünlere yönelimi olumlu karşılıyor.
Tek kullanımlık plastiklerin yasaklanmasının temel nedeni çevresel etkilerinin oldukça yüksek olması. Bu ürünler kısa süre kullanılıp atıldığı için büyük miktarda atık oluşmasına yol açıyor. Plastiklerin doğada çözünmesi ise yüzlerce yıl sürebiliyor.
Türkiye'de hazırlanan düzenleme birkaç önemli hedefe dayanıyor:
Türkiye'nin döngüsel ekonomi stratejisi kapsamında atık oluşumunun azaltılması ve geri dönüşümün artırılması hedefleniyor. Depozito yönetim sistemi de bu sürecin önemli parçalarından biri.