Bosna tarihine ışık tutan ''Muhammed Enveri Kadic Kroniği'' dijital ortama aktarıldı
Bosna Hersek'in başkenti Saraybosna'da tarihçi Muhammed Enveri Kadic'in, 1364 ile 1928 yılları arasındaki Bosna tarihine dair belge derlemesinden oluşan ve "Tarih-i Enveri" ismiyle bilinen 28 cilt, 11 bin sayfalık eserinin dijital ortama aktarılması projesi tanıtıldı.
Saraybosna'daki Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi'nde yapılan tanıtım toplantısına, Türkiye'nin Saraybosna Büyükelçisi Emin Akseki, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, Türk Tarih Kurumu (TTK) Başkanı Prof. Dr. Yüksel Özgen, Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi Yöneticisi Dzenan Handzic ile Türk kurum ve kuruluşlarının temsilcileri, Bosna Hersekli yetkililer ile çok sayıda akademisyen ve davetli katıldı.
TTK ve Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi işbirliğiyle yapılan "Muhammed Enveri Kadic Kroniği" projesi kapsamında, Muhammed Enveri Kadic'in Osmanlı Devleti'nde 1870 yılında başladığı memuriyet hayatı boyunca Bosna tarihi üzerine dair oluşturduğu ve yazdığı belgeleri dijital ortama aktarıldı.
Kadic'in, 1364 ve 1928 yılları arasındaki belgelerden oluşturduğu ve "Tarih-i Enveri" olarak da bilinen eser için Türk ve Boşnak akademisyenler ile uzmanlar birlikte çalıştı.
Büyükelçi Akseki, burada yaptığı konuşmada, projenin Türkiye ve Bosna Hersek arasındaki ilişkilere önemli bir katkısı olacağını belirtti.
Akseki, Türkiye ve Bosna Hersek arasındaki ortak tarihi "çok değerli bir hazine" olarak tanımlayarak "Bunu çalışmak için yolun başındayız. Kurumlarımız çok güzel bir adım attılar bu uzun yolculukta." diye konuştu.
Örs ise eserin Bosna tarihine ışık tuttuğu gibi aynı zamanda içeriği bakımından İslam tarihine de katkı sunduğunu aktardı.
Özgen de projenin 2018'de başladığını belirterek, eserin Türkçe, Boşnakça ve İngilizce olarak dijital ortama aktarıldığını dile getirdi.
Projenin ilk aşamada internet sayfası aracılığıyla hizmete sunulduğunu söyleyen Özgen, daha sonrasında eserin basılması için bir çalışma yapacaklarını ifade etti.
"Muhammed Enveri Kadic Kroniği" Bosna tarihine ışık tutuyor
Muhammed Enveri Kadic Kroniği, 1364-1928 yıllarındaki Bosna tarihine dair belge derlemesinden oluşuyor. "Tarih-i Enveri" ismiyle de bilinen eser, Bosna Hersek'in yetiştirdiği büyük tarihçilerden Muhammed Enveri Kadic tarafından derlendi.
Kadic devlet görevi boyunca, evrak memurluğu, mukayyitlik, hakimlik ve baş şeriat mahkemesinde kalem amirliği gibi görevlerde bulundu, ayrıca arşivcilik ve kütüphanecilik faaliyetleri yürüttü. Yaklaşık 60 yıl boyunca Bosna tarihine ilişkin topladığı bilgileri içeren 28 ciltlik eseri, hem hacmi hem de barındırdığı tarihi belgeler bakımından Bosna Hersek tarih yazımında önemli bir yer tutuyor.
Eser, Osmanlı döneminde Balkanlar'daki idari, askeri, siyasi, sosyoekonomik ve sosyokültürel yapıya ışık tutarak Osmanlı Devleti'nin bölgede kurduğu sistemin temel dinamiklerini ortaya koyuyor.
Osmanlı belgeleri (fermanlar, beratlar, buyruldular, vakfiyeler, vasiyetnameler ve diğerleri), seyahatnameler, kronikler, siciller, mecmualar, divanlar ve çeşitli metinlerden yapılan nakil ve kayıtlar, Boşnak şairlerin şark dillerinde kaleme aldıkları şiirlerden örnekler, cami, medrese ve diğer mimari yapılardaki kitabeler ile mezar taşları üzerindeki tarih manzumeleri, Kadic'in bizzat kaleme aldığı 115 tarih manzumesi de eserin içeriğini oluşturuyor.
Kronolojik olarak hazırlanan 28 ciltlik eser yaklaşık 11 bin sayfadan meydana geliyor. Eserde yer alan ilk belge, 1363 yılında Osmanlı padişahlarından 1. Murad Hüdavendigar Han'ın ordusu ile Macar-Sırp-Bosna-Eflak güçleri arasında gerçekleşen ve Sırpsındığı olarak bilinen savaşa ait. Son belge ise hicri 1346 (miladi 1928) tarihli olup Saraybosna'da o dönemde vefat eden önemli kişilere ilişkin kaydı içeriyor.
Kroniğin 28 cildinde yer alan 11 bin 196 görüntü, TTK ile Bosna Hersek Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi işbirliğinde yürütülen "Muhammed Enveri Kadic Kroniği Adlı Eserin Yayına Hazırlanması, Türkçe ve Boşnakça Özetlerinin Çıkarılması ve Basımı" projesi kapsamında özetlenerek indekslendi ve Boşnakçaya çevrildi.