20 yılda mucize yarattı! Yok edilen orman yeniden hayat buldu
Uganda'da onlarca yıl önce tarım faaliyetleri nedeniyle büyük ölçüde yok edilen ormanlık alanlarda yürütülen restorasyon çalışması dikkat çekici sonuçlar verdi. Kibale Ulusal Parkı'nda yerli ağaç türlerinin dikildiği bölgeler, yaklaşık 20 yılın ardından yeniden orman görünümüne kavuşmaya başladı.
Araştırmacıların incelemelerine göre bazı alanlarda ağaç örtüsü ve çeşitlilik açısından doğal ormanlara yakın seviyelere ulaşıldı. Ancak ortaya çıkan yeni ormanın tam anlamıyla eski ekosistem yapısına kavuşması için çok daha uzun bir süre gerekiyor.
Kibale Ulusal Parkı'nın güneyindeki geniş alanlarda 1970'lerden 1990'lara kadar tarım arazisi açılması nedeniyle orman örtüsü büyük ölçüde kaybedildi.
Bölgenin yeniden ormana dönüştürülmesi amacıyla 1994'te restorasyon projesi başlatılırken, yerli ağaç türlerinin aktif olarak dikilmesine 1995 yılında geçildi. Proje kapsamında 2023 yılına kadar 4 bin 400 hektardan fazla alan yerli ağaç türleriyle yeniden ağaçlandırıldı.
Araştırmacılar, yaşları 4 ile 26 yıl arasında değişen 45 restorasyon alanını 10 doğal orman alanıyla karşılaştırdı. Sonuçlar, ağaçlandırmanın başlamasından yaklaşık 20 yıl sonra bazı önemli göstergelerde büyük bir toparlanma yaşandığını ortaya koydu. Ağaç örtüsü ve çeşitliliğe ilişkin bazı ölçütler doğal ormanlarda görülen seviyelere ulaştı.
Buna karşılık ağaç türü zenginliği, gövde yoğunluğu ve ormanın genel yapısı gibi birçok özellik henüz doğal orman seviyesine ulaşmadı.
Yenilenen alanlarla doğal ormanlar arasındaki en önemli farklılıklardan biri büyük ve yaşlı ağaçların eksikliği oldu. Araştırmada ağaçların 20 santimetrelik gövde çapına ulaşmasının yaklaşık 14 ila 21 yıl alabildiği görüldü. Bu durum, dışarıdan bakıldığında yeniden ormana dönüşmüş gibi görünen alanların ekolojik açıdan hâlâ gelişimini sürdürdüğünü ortaya koydu.
Araştırmaya göre orman örtüsünün oluşması ve bazı çeşitlilik göstergelerinin toparlanması birkaç on yılda mümkün olsa da olgun orman yapısının ortaya çıkması çok daha uzun sürüyor. Geç dönem ağaç türlerinin ve çok katmanlı bitki örtüsünün yerleştiği olgunlaşma aşamasının 100 ila 200 yıl sürebileceği belirtiliyor. Çalışma, yok edilen tropikal ormanların yerli ağaç türlerinin dikilmesi ve uzun süreli koruma çalışmalarıyla yeniden canlandırılabileceğini gösterirken, olgun bir doğal ormanın oluşmasının nesiller boyunca devam eden bir süreç olduğunu da ortaya koydu.